Bệnh lý khớp thái dương hàm là nhóm rối loạn ở khớp nối xương hàm dưới với hộp sọ, nằm ngay trước tai. Điều làm nhiều người bất ngờ là nó hiếm khi đến từ một lý do duy nhất. Trong phòng khám, tôi hay gặp bệnh nhân đã đi chữa nhiều nơi mà chưa đỡ, phần lớn vì chưa tìm đúng nguyên nhân. Bài này tôi chia sẻ những nguyên nhân thường gặp và vì sao tìm đúng gốc rễ lại quan trọng đến thế.
Bệnh lý khớp thái dương hàm là gì?
Khớp thái dương hàm là khớp nối xương hàm dưới với xương thái dương của hộp sọ, nằm ngay trước lỗ tai hai bên. Mỗi lần bạn nói, nhai, ngáp hay nuốt, khớp này đều hoạt động. Khi khớp cùng hệ cơ và dây chằng quanh nó gặp trục trặc, ta gọi chung là bệnh lý khớp thái dương hàm. Biểu hiện thường thấy là đau vùng hàm, kêu lục cục khi há ngậm, mỏi hàm hoặc há miệng khó. Bạn có thể tìm hiểu kỹ hơn ở bài nguyên nhân và triệu chứng đau khớp thái dương hàm.
Vì sao căn bệnh này khó tìm nguyên nhân?
Vì đây là bệnh đa nguyên nhân. Theo chia sẻ của Bác sĩ Trung, có tới gần chục nguyên nhân khác nhau cùng có thể dẫn tới trục trặc ở khớp thái dương hàm. Chính vì nhiều nguyên nhân đan xen như vậy nên hai người cùng đau hàm có thể do hai lý do hoàn toàn khác nhau, và cách xử lý cũng khác nhau.
Những nguyên nhân thường gặp
Dưới đây là các nguyên nhân Bác sĩ Trung nêu:
- Tâm lý, căng thẳng: stress, lo lắng kéo dài là một trong những nguyên nhân điển hình nhất.
- Đau mạn tính: tình trạng đau kéo dài lâu ngày có thể góp phần gây bệnh lý ở khớp.
- Thở miệng: thói quen thở bằng miệng cũng có thể ảnh hưởng tới khớp thái dương hàm.
- Bất thường khớp cắn: khớp cắn sang chấn, cắn sâu, lồng múi răng không tốt khiến lực nhai phân bố lệch.
- Thói quen xấu: hay cắn chặt hai hàm răng, hoặc nghiến răng ken két lúc ngủ.
- Bệnh lý toàn thân: các bệnh về hệ miễn dịch, viêm đa khớp, viêm đa khớp dạng thấp có thể gây viêm khớp thái dương hàm.
- Tư thế: tư thế làm việc sai lâu ngày, gù hay vẹo, cũng ảnh hưởng tới khớp.
- Nội tại cấu trúc khớp: vấn đề ở chính đĩa khớp, dây chằng quanh khớp hoặc hệ thống xương.
- Chấn thương: một va chạm mạnh vào vùng hàm cũng có thể để lại bệnh lý về sau.
Ba nhóm nguyên nhân chính
Để dễ tìm ra gốc rễ, Bác sĩ Trung gom gần chục nguyên nhân trên thành ba nhóm:
- Nhóm tâm lý, hành vi: stress, căng thẳng, lo âu và các thói quen như nghiến răng, cắn chặt hàm.
- Nhóm cấu trúc (hệ thống nhai): toàn bộ khớp, khớp cắn, hàm răng, dây chằng và xương, tức bộ máy nhai của bạn.
- Nhóm toàn thân, sinh học: cơ địa và các bệnh lý chung của cơ thể, ví dụ viêm đa khớp.
Cách chia nhóm này giúp bác sĩ đi tìm nguyên nhân có hệ thống, thay vì mò từng khả năng một.
Vì sao phải tìm nguyên nhân trước khi điều trị?
Vì chữa đúng gốc mới hết bệnh, còn chữa theo triệu chứng thường chỉ đỡ tạm. Đây là lý do khi phát hiện bệnh lý khớp thái dương hàm, việc đầu tiên không phải là can thiệp ngay, mà là đi tìm nguyên nhân. Theo quan điểm chuyên môn của Bác sĩ Trung, khớp có tới gần chục nguyên nhân nên phải sàng lọc thật kỹ rồi loại trừ dần, xem vấn đề của từng người thật sự nằm ở nhóm nào. Khi đã rõ nguyên nhân, việc điều trị khớp thái dương hàm sẽ đúng hướng và nhẹ nhàng hơn.
Bác sĩ Trung tìm nguyên nhân thế nào?
Quy trình là sàng lọc từ đầu tới cuối rồi loại trừ dần. Bác sĩ Trung hỏi bệnh kỹ, khám lâm sàng, kết hợp cận lâm sàng, thăm khám từng chuyên khoa liên quan, rồi thu hẹp dần để xác định nguyên nhân tập trung ở nhóm nào trong ba nhóm trên. Bác sĩ theo trường phái của Giáo sư Rudolf Slavicek (Trường Nha khoa Liên ngành Vienna, VieSID), vốn coi trọng việc chẩn đoán đúng trước khi điều trị. Với những ca cần đánh giá vận động khớp, kỹ thuật đo lồi cầu đồ giúp nhìn thấy chuyển động thật của khớp thay vì phỏng đoán.
Khi nào nên đi khám khớp thái dương hàm ở Long Biên?
Khi các dấu hiệu ở hàm kéo dài và ảnh hưởng sinh hoạt thì nên đi khám sớm. Cụ thể là đau hàm dai dẳng, kêu lục cục khi há ngậm, mỏi hàm, há miệng hạn chế, hoặc bạn biết mình hay nghiến răng, cắn chặt hàm. Đi khám sớm giúp tìm đúng nguyên nhân từ đầu, tránh để lâu thành mạn tính khó xử lý hơn.
Câu hỏi thường gặp về bệnh lý khớp thái dương hàm
Nghiến răng có hại cho khớp thái dương hàm không?
Có thể. Thói quen nghiến răng lúc ngủ hoặc cắn chặt hai hàm là một trong những nguyên nhân Bác sĩ Trung nêu, vì nó tạo áp lực lặp lại lên khớp.
Stress có gây đau khớp thái dương hàm không?
Có. Căng thẳng, lo lắng kéo dài thuộc nhóm nguyên nhân tâm lý, hành vi và là một trong các nguyên nhân điển hình.
Căn bệnh này có phải lúc nào cũng do răng không?
Không. Răng và khớp cắn chỉ là một nhóm nguyên nhân. Còn có nhóm tâm lý và nhóm toàn thân, nên phải khám mới biết gốc rễ ở đâu.
Nên làm gì đầu tiên khi nghi ngờ mắc bệnh?
Nên đi khám để được sàng lọc tìm nguyên nhân, thay vì tự điều trị theo triệu chứng.
Tìm đúng nguyên nhân để điều trị nhẹ nhàng hơn
Bệnh lý khớp thái dương hàm không phải một câu chuyện đơn giản một nguyên nhân một cách chữa. Hiểu được rằng nó đa nguyên nhân, chia thành ba nhóm, sẽ giúp bạn bình tĩnh hơn và biết rằng chìa khóa nằm ở việc tìm đúng gốc rễ. Anh chị có thể xem Bác sĩ Trung chia sẻ chi tiết trong video dưới đây. Nếu bạn đang đau hoặc kêu khớp hàm kéo dài, hãy để lại thông tin hoặc đặt lịch để được Bác sĩ thăm khám và tư vấn trực tiếp.
Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp. Nguyên nhân và hướng xử lý cụ thể do bác sĩ quyết định sau khi thăm khám. Kết quả có thể khác nhau tùy từng người.
Giám đốc chuyên môn Nha khoa Bác sĩ Trung Long Biên & Cộng sự. Theo đuổi chuyên sâu về cắn khớp và khớp thái dương hàm từ năm 2016, tốt nghiệp chương trình nha khoa liên ngành quốc tế VieSID (2026), đã tiếp nhận và điều trị hơn 1.000 ca rối loạn khớp thái dương hàm.
Xem thêm thông tin ›