Câu đầu tiên bác sĩ hỏi khi bạn Duyên vừa ngồi dậy không phải là “có đau không”, mà là: “Nhổ xong rồi đã hết sợ chưa?”
Bởi vì với răng khôn, thứ giữ chân người ta lâu nhất thường không phải cơn đau, mà là nỗi sợ cơn đau. Duyên đã sống chung với hai chiếc răng khôn gây viêm suốt một thời gian dài, mỗi năm đôi lần sưng đau, mà vẫn chưa dám nhổ.
- Bạn Duyên sinh năm 2000, có ba chiếc răng khôn. Buổi này Bác sĩ Đặng Thị Huyền Thu xử lý một cặp bên trái, gồm một răng hàm trên và một răng hàm dưới.
- Chiếc răng khôn hàm dưới bị lợi trùm, thức ăn hay dắt vào khe lợi và gây viêm nhiễm. Mỗi năm Duyên đau sưng đôi lần.
- Duyên chuẩn bị niềng răng, nhưng bác sĩ nói rõ: kể cả không niềng thì những chiếc răng này cũng có chỉ định nhổ, vì đã gây biến chứng.
- Nhổ hai chiếc cùng một buổi, có gây tê thấm trước khi tiêm tê nên bạn không thấy đau lúc tiêm.
- Phần quan trọng nhất với người mới nhổ răng nằm ở dặn dò sau nhổ: không súc miệng ngày đầu, ăn mềm nguội, và thuốc giảm đau chỉ uống khi thực sự đau.
Hai chiếc răng khôn và những đợt sưng đau lặp lại
Duyên có ba chiếc răng khôn. Chiếc hàm trên bên trái hơi dị dạng và nhỏ hơn bình thường. Chiếc hàm dưới thì mọc bị lợi trùm, tức là còn một vạt lợi phủ lên trên mặt răng.
Vạt lợi ấy nghe thì nhỏ, nhưng nó tạo ra một cái túi. Thức ăn dắt vào đó, bàn chải không với tới, và vùng lợi quanh răng khôn viêm đi viêm lại.
Khi bác sĩ hỏi những chiếc răng này đã từng gây khó chịu gì chưa, Duyên trả lời: đau và sưng, một năm cũng phải đôi lần.
Đây là điểm nhiều người bỏ qua. Một đợt sưng đau rồi tự đỡ dễ khiến chúng ta nghĩ là chuyện đã qua. Nhưng nếu nguyên nhân là lợi trùm thì cái túi đó vẫn nằm nguyên, và đợt viêm sau sẽ quay lại đúng chỗ cũ.
Nhổ vì niềng răng, hay nhổ vì chính chiếc răng?
Duyên đang chuẩn bị niềng răng, nên trong kế hoạch điều trị có bước nhổ răng khôn trước khi gắn mắc cài. Nghe qua thì dễ hiểu nhầm rằng nhổ là để phục vụ việc niềng.
Bác sĩ nói rõ ngược lại:
“Kể cả chúng ta có niềng hay không thì cũng nên nhổ những chiếc răng mà lợi trùm và đã gây đau, gây biến chứng này đi, để không có những đợt viêm cấp, không ảnh hưởng đến sức khỏe rồi ăn uống hàng ngày.”
Nói cách khác, chỉ định nhổ đến từ chính tình trạng chiếc răng. Việc niềng răng chỉ quyết định thời điểm nhổ sớm hơn, chứ không phải lý do nhổ.
Sự phân biệt này quan trọng với những ai đang phân vân. Một chiếc răng khôn mọc thẳng, không viêm, vệ sinh được thì có thể theo dõi. Còn một chiếc đã lợi trùm và đã gây viêm nhiều lần thì chuyện chỉ là nhổ lúc nào.
Trước khi nhổ, bác sĩ ngồi nói chuyện đã
Trước khi bắt đầu, bác sĩ dành một lúc chỉ để nói chuyện cho Duyên bớt lo. Hỏi có lo lắng không, và trấn an rất đời:
“Yên tâm, đau này không đau bằng đau đẻ đâu. Đã đẻ hai bạn rồi còn gì.”
Về mặt kỹ thuật, bác sĩ gây tê thấm đủ trước, để lúc tiêm tê Duyên không thấy đau. Và giao cho bạn một tín hiệu đơn giản trong suốt ca: có gì khó chịu thì giơ tay lên.
Một chi tiết nhỏ nhưng nói nhiều về cách làm việc. Người nằm trên ghế không nói được, nên phải có cách để họ dừng cuộc được bất cứ lúc nào.
Nhổ xong hai chiếc, Duyên cắn gạc cầm máu, rồi được chụp lại phim để kiểm tra.
Lúc ngồi dậy, bác sĩ hỏi lúc nhổ có đau không. Duyên nói không cảm giác gì.
Ở đây cần nói cho rõ để cô chú và các bạn không hiểu nhầm: cảm giác “không đau” đó là trong lúc làm, khi thuốc tê còn tác dụng. Sau khi hết tê thì mức độ ê đau tuỳ từng người và tuỳ độ khó của từng chiếc răng.
Phần quan trọng nhất lại là sau khi rời ghế
Với nhổ răng khôn, phần quyết định hậu phẫu êm hay không nằm ở những gì mình làm trong 24 giờ đầu. Bác sĩ dặn Duyên rất chi tiết:
- Không súc miệng trong ngày đầu. Để cục máu đông hình thành và ở yên trong ổ răng. Đây là điều dễ làm sai nhất, vì bản năng của chúng ta là muốn súc cho sạch.
- Ăn đồ mềm và nguội trong ngày hôm đó.
- Dịch rỉ ra hơi hồng như nước máu cá là bình thường. Nếu chảy máu tươi thì liên hệ phòng khám để được hướng dẫn xử lý.
- Hạn chế nói chuyện trong ngày đầu.
- Cắt chỉ sau 7 đến 10 ngày, vì hàm dưới có khâu.
- Đơn thuốc gồm kháng sinh, chống viêm và giảm đau. Riêng giảm đau thì bác sĩ dặn chỉ uống khi đau nhiều.
- Có thêm nước súc miệng chứa chlorhexidine hỗ trợ kháng khuẩn những ngày đầu.
Câu dặn về thuốc giảm đau đáng chú ý, vì nó đi ngược thói quen uống cho chắc:
“Riêng thuốc giảm đau thì nếu mà em đau nhiều thì em mới phải uống. Còn nếu như không đau thì cũng không cần thiết phải uống. Bởi vì có những trường hợp các bạn về nhổ răng thì cũng không cần phải uống giảm đau luôn.”
Chiếc răng khôn còn lại được hẹn nhổ sau khoảng một tuần đến mười ngày. Nhổ xong thì có thể gắn mắc cài để bắt đầu chỉnh nha.
Xem lại buổi nhổ răng
Nếu bạn đang trì hoãn chiếc răng khôn của mình
Chuyện của Duyên không đặc biệt. Nó chỉ quen thuộc.
Một chiếc răng khôn mọc lệch hoặc lợi trùm, mỗi năm hành vài lần, mỗi lần uống thuốc rồi đỡ. Chúng ta gọi đó là “chưa cần thiết”. Nhưng mỗi đợt viêm cấp là một lần vùng mô quanh răng bị tổn thương thêm, và có thể ảnh hưởng cả chiếc răng số 7 bên cạnh.
Điều nên làm không phải là quyết định nhổ hay không dựa trên nỗi sợ, mà là đi chụp phim để bác sĩ xem chiếc răng đó nằm thế nào, có đáng giữ hay không.
Muốn tìm hiểu thêm, bạn có thể xem trang nha khoa tổng quát hoặc niềng răng chỉnh nha nếu đang có kế hoạch chỉnh nha. Khi cần bác sĩ xem trực tiếp, bạn có thể đặt lịch khám.
Câu hỏi thường gặp
Nhổ hai răng khôn cùng lúc có được không?
Trường hợp trong bài nhổ một cặp cùng bên, gồm một răng hàm trên và một răng hàm dưới, trong cùng một buổi. Nhổ cùng bên giúp người bệnh còn một bên hàm để ăn nhai. Số lượng nhổ trong một buổi tuỳ độ khó của răng và sức khỏe từng người, cần bác sĩ đánh giá trên phim trước khi quyết định.
Răng khôn lợi trùm là gì và vì sao hay viêm?
Là tình trạng còn một vạt lợi phủ lên một phần mặt răng khôn. Vạt lợi này tạo thành khe kín, thức ăn dắt vào mà bàn chải không làm sạch được, nên vùng đó dễ viêm đi viêm lại.
Vì sao không được súc miệng trong ngày đầu sau nhổ răng?
Vì súc miệng mạnh có thể làm bong cục máu đông vừa hình thành trong ổ răng. Cục máu đông này là lớp bảo vệ tự nhiên giúp ổ răng lành lại. Mất nó, quá trình lành sẽ khó khăn hơn.
Nhổ răng khôn xong có bắt buộc uống thuốc giảm đau không?
Không bắt buộc. Bác sĩ trong bài kê giảm đau nhưng dặn chỉ uống khi đau nhiều, vì có những trường hợp về nhà không cần dùng tới. Riêng kháng sinh và chống viêm thì uống đủ theo đơn.
Bài viết ghi lại một ca thực tế tại Nha khoa Bác sĩ Trung Long Biên. Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp. Mức độ đau, thời gian lành thương và chỉ định nhổ răng khôn khác nhau ở từng người, bạn vui lòng đến khám và chụp phim để bác sĩ đánh giá cụ thể.
Giám đốc chuyên môn Nha khoa Bác sĩ Trung Long Biên & Cộng sự. Theo đuổi chuyên sâu về cắn khớp và khớp thái dương hàm từ năm 2016, tốt nghiệp chương trình nha khoa liên ngành quốc tế VieSID (2026), đã tiếp nhận và điều trị hơn 1.000 ca rối loạn khớp thái dương hàm.
Xem thêm thông tin ›