Hai vợ chồng cô từ Tuyên Quang xuống Hà Nội, quãng đường 230 cây số. Họ ở lại đúng một tuần để làm cho xong một bộ hàm giả.
Điều đưa họ đi ngần ấy đường không phải một lời quảng cáo. Chú kể rất giản dị: chú xem các video trên YouTube của phòng khám, thấy những ca giống hoàn cảnh nhà mình, rồi cứ lần theo đó mà tìm xuống.
- Cô đeo hàm nhựa dẻo suốt 10 năm. Chiếc hàm lỏng, bồng bềnh, nhai bên này thì bênh bên kia.
- Hậu quả khi thăm khám: sống hàm tiêu ở mức nặng, riêng hàm dưới gần như tiêu phẳng, mấy chiếc răng cửa còn lại không giữ được.
- Bác sĩ Trung gọi đây là ca khó, và làm hàm dưới phải lấy dấu lại bốn lần để đạt độ sát khít.
- Bộ hàm mới làm bằng nhựa cứng, nền hàm mở rộng biên giới để bám hút, khác hẳn chiếc hàm cũ vốn nhỏ và ngắn.
- Kết quả ngay tại ghế: hàm trên bám chặt tới mức kéo mạnh không rời, không cần keo. Hàm dưới dùng thêm keo sinh học của Nhật.
- Cô ăn thử ngay trong buổi lắp, nói cảm giác chắc chắn và ưng bộ hàm mới.
Mười năm với chiếc hàm bồng bềnh
Chiếc hàm cũ của cô làm bằng nhựa dẻo, đeo đã mười năm. Nhựa dẻo mềm, không gãy, nghe qua thì có vẻ là ưu điểm.
Nhưng theo quan điểm chuyên môn của Bác sĩ Trung, đó lại là chỗ dễ hiểu nhầm nhất khi làm hàm giả. Chiếc hàm mềm và lỏng khiến lực nhai dồn không đều: nhai bên này thì nền hàm bênh lên ở bên kia, giống một con thuyền cứ chòng chành. Lực dồn sai như vậy lặp lại mỗi ngày trong nhiều năm, và xương sống hàm bên dưới tiêu dần đi.
“Nguyên tắc của mình cứ nhớ rằng, để ăn được thức ăn thì tại sao răng của mình lại là cứng nhất, thì nó phải chặt, nó phải cứng như vậy.”
Khi cô xuống khám, mức tiêu xương đã ở nhóm nặng. Hàm dưới gần như tiêu phẳng sống hàm. Mấy chiếc răng cửa còn lại cũng không giữ được.
Đây là điều chúng tôi muốn nói rõ với các cô chú đang đeo hàm giả: một chiếc hàm lỏng không chỉ gây bất tiện lúc ăn. Nó âm thầm lấy đi phần xương mà sau này chính chiếc hàm mới cần để bám vào.
Bộ hàm khó nhất
Sống hàm càng tiêu thì hàm giả càng khó bám. Bác sĩ Trung nói thẳng với hai cô chú ngay từ đầu rằng đây là ca khó, và nói rõ vì sao khó: nền hàm đã tiêu nhiều, chiếc hàm cũ lại quá nhỏ và ngắn nên không tạo được lực hút.
Cách xử lý gồm hai phần. Thứ nhất, làm bằng nhựa cứng thay cho nhựa dẻo, để nền hàm không còn chòng chành khi nhai. Thứ hai, mở rộng biên giới nền hàm, thay vì gọn ghẽ như chiếc cũ. Nền hàm rộng hơn mới ôm đủ diện tích để tạo hiệu ứng bám hút.
Riêng hàm dưới, bác sĩ phải lấy dấu lại bốn lần mới đạt độ sát khít mong muốn. Ông gọi đây là chiếc hàm dưới khó nhất mình từng làm.
Chi tiết đáng chú ý là cách sắp xếp lịch. Vì hai cô chú ở xa và đang ở lại Hà Nội, phòng khám dồn các công đoạn nối liền nhau: có mẫu là thử ngay, thử xong lại làm tiếp, để rút ngắn thời gian chờ. Nếu cô chú muốn biết bình thường một bộ hàm cần bao nhiêu buổi hẹn, mời đọc bài làm hàm tháo lắp mất bao lâu và lấy dấu hàm giả tháo lắp.
Phép thử ngay trên ghế
Lắp hàm trên xong, bác sĩ mời chú tự tay kiểm tra. Chú cầm hàm, kéo mạnh, lắc đầu cô, kéo lần nữa. Chiếc hàm không rời ra.
“Nó giống như kiểu cái bề mặt kính này, anh em mình hít nó vào.”
Hàm trên bám chắc như vậy mà không cần dùng keo. Hàm dưới thì khác, vì sống hàm gần như đã phẳng nên bác sĩ hướng dẫn cô dùng thêm keo sinh học của Nhật: chấm ba điểm nhỏ, miết đều, cho chút nước rồi lắp vào. Bôi một lần có thể giữ được 8 đến 12 tiếng, và những ngày đầu chưa quen thì có thể bôi trước bữa ăn khoảng 15 phút.
Về màu răng, bác sĩ chọn màu A1 cho cô, với lý do màu này hợp với sắc môi của cô hơn.
Cảm nhận của người đeo mới là câu trả lời
Bác sĩ đưa gương cho cô soi, rồi hỏi cảm giác lúc này thế nào. Cô nói dễ chịu, và nói cảm ơn.
Sau đó là phép thử thật nhất: ăn thử ngay tại ghế. Bác sĩ đưa cô một chiếc bánh. Cô ăn, và khi được hỏi có cảm giác chắc chắn không, cô trả lời chắc chắn.
Cô cũng nói thật rằng ăn nhai lúc này vẫn chưa quen được ngay, nhưng rồi sẽ dần quen. Chúng tôi giữ nguyên chi tiết này, vì đó mới là điều đúng với mọi bộ hàm mới. Thời gian thích nghi là có thật, và hàm dưới thường lâu quen hơn hàm trên.
Khi được hỏi vì sao tin tưởng để đi xa như vậy khi còn chưa gặp bác sĩ lần nào, cô trả lời gọn: xem trên kênh thấy nhiều người làm tốt.
Xem lại buổi lắp hàm
Những điều bác sĩ dặn khi cô chú ở xa
Với khách hàng đi lại vất vả, phần dặn dò sau khi lắp quan trọng không kém phần làm hàm.
Về chuyện đau. Bác sĩ nói trước rằng về nhà vẫn có thể có điểm đau, đó là chuyện thường gặp. Khi ấy cô chú có thể qua một phòng khám lớn ở gần nhà nhờ mài chỉnh một chút. Nếu chỗ gần nhà không xử lý được thì quay lại Hà Nội để bác sĩ sửa.
Về vệ sinh. Tuyệt đối không luộc hàm để tiệt trùng. Nhiệt độ cao làm hỏng nền hàm và răng. Cô chú chỉ cần dùng nước bình thường và chải bằng kem chải răng.
Về thời gian làm quen. Bác sĩ nói rõ ngay tại ghế rằng để có được bộ hàm ưng ý thì không phải một sớm một chiều, và người đeo cũng cần thời gian thích nghi.
Cô chú đang cân nhắc làm hàm tháo lắp có thể đọc thêm hàm tháo lắp cho người lớn tuổi và quy trình làm hàm tháo lắp đúng chuẩn. Nếu ở xa và muốn sắp xếp lịch gọn trong ít ngày như trường hợp này, cô chú đặt lịch khám trước để phòng khám bố trí phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Hàm giả nhựa dẻo và nhựa cứng khác nhau thế nào?
Nhựa dẻo mềm, khó vỡ khi rơi, nên nhiều người nghĩ là bền hơn. Nhưng nền hàm mềm thì lực nhai phân bố không đều và hàm dễ chòng chành. Theo quan điểm chuyên môn của Bác sĩ Trung, hàm dùng lâu dài nên làm bằng nhựa cứng để ăn nhai ổn định, còn loại mềm chỉ hợp cho giai đoạn ngắn. Loại phù hợp với từng người vẫn cần bác sĩ khám mới kết luận được.
Vì sao đeo hàm giả lâu năm lại bị tiêu xương hàm?
Sau khi mất răng, xương hàm vốn đã tiêu dần theo thời gian. Nếu chiếc hàm giả lỏng và bập bênh, lực nhai dồn sai chỗ và lặp lại mỗi ngày sẽ thúc đẩy quá trình này. Sống hàm tiêu càng nhiều thì hàm mới càng khó bám, nên cô chú thấy hàm lỏng thì nên đi khám sớm.
Hàm tháo lắp có cần dùng keo dán không?
Không phải ai cũng cần. Trong ca này, hàm trên bám hút đủ chặt nên không dùng keo, còn hàm dưới có sống hàm gần như phẳng nên cần thêm keo sinh học để ổn định. Nếu một chiếc hàm mới làm mà phải phụ thuộc hoàn toàn vào keo ở cả hai hàm, cô chú nên hỏi lại bác sĩ về độ khít của nền hàm.
Ở tỉnh xa xuống Hà Nội làm hàm thì mất mấy ngày?
Tuỳ ca và tuỳ cách sắp lịch. Trường hợp trong bài ở lại một tuần và các công đoạn được xếp nối liền nhau để rút ngắn thời gian chờ. Cô chú ở xa nên gọi trước để phòng khám sắp xếp, tránh phải đi lại nhiều lượt.
Bài viết ghi lại một ca điều trị thực tế tại Nha khoa Bác sĩ Trung Long Biên & Cộng sự, được chia sẻ với sự đồng ý của khách hàng. Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp. Kết quả điều trị tuỳ tình trạng từng người, cô chú vui lòng đến khám để được bác sĩ đánh giá và tư vấn cụ thể.
Giám đốc chuyên môn Nha khoa Bác sĩ Trung Long Biên & Cộng sự. Theo đuổi chuyên sâu về cắn khớp và khớp thái dương hàm từ năm 2016, tốt nghiệp chương trình nha khoa liên ngành quốc tế VieSID (2026), đã tiếp nhận và điều trị hơn 1.000 ca rối loạn khớp thái dương hàm.
Xem thêm thông tin ›